Birinchi iPhone tarixi: 2007-yilgi taqdimot sahna ortida qanday o'tgan

2007-yil 9-yanvar, San-Fransisko. Macworld zalining beshinchi qatorida besh-olti muhandis va menejer o'tirardi, lekin ular tomosha qilgani kelmagan edi. Har biri sahnadagi telefonning bir bo'lagiga javob berardi va o'sha bo'lak butun zal ko'z oldida ishdan chiqishi mumkinligini bilardi. Birinchi iPhone tarixi aynan shu yerda qiziq tus oladi: Stiv Jobs (Steve Jobs) qo'lida ushlab turgan qurilma hali tayyor emas edi.

Birinchi iPhone tarixi: tashqaridan mo'jiza, ichkaridan chala telefon

Apple o'sha kuni 3,5 dyuymli ekranli, barmoq bilan boshqariladigan telefonni e'lon qildi. Rasmiy xabarda Jobs uni boshqa har qanday mobil telefondan «besh yil oldinda» deb atadi. Ichkarida esa manzara boshqacha edi.

Tafsilotlarni jurnalist Fred Vogelshteyn (Fred Vogelstein) 2013-yilda The New York Times Magazine uchun yozgan maqolasida ochib berdi. Ular keyin Gizmodo va boshqa texnologiya nashrlarida qayta hikoya qilindi. Prototip qo'shiq yoki videoning bir qismini o'ynatardi, ammo butun klipni qotib qolmasdan oxirigacha yetkaza olmasdi. Avval xat yuborib, keyin internetga kirsangiz, ishlardi. Tartibni almashtirsangiz, qulashi mumkin edi. Bir nechta vazifadan keyin xotira tugab, telefonni qayta yoqishga to'g'ri kelardi.

Shuning uchun Jobs sahnaga bitta emas, bir nechta telefon bilan chiqdi. Birining xotirasi kamaysa, keyingisini qo'liga olardi.

«Oltin yo'l»: chala telefon qanday ishlab ketgan?

Muhandislar uzoq sinovlardan keyin xavfsiz yo'lni topdi va uni «oltin yo'l» (golden path) deb atadi. Bu aniq tartibda bajariladigan vazifalar ro'yxati edi: shu tartibda bajarilsa, telefon to'liq ishlayotgandek ko'rinardi.

Jobs bu ketma-ketlikni takror-takror mashq qildi. 9to5Mac yozishicha, u olti kun mashq qilgan, ammo so'nggi soatda ham telefon dasturni to'liq bajara olmagan: goh internet uzilgan, goh qo'ng'iroq o'tmagan, goh qurilma o'chib qolgan. Gizmodo ma'lumotiga ko'ra, yuzga yaqin mashqning birortasi ham nosozliksiz tugamagan.

Besh chiziqli signal va «Yaponiyadagi» Wi-Fi

Eng katta xavf aloqa qismida edi. Unga katta muhandis Endi Grinyon (Andy Grignon) javob berardi. Signal kuchli bo'lishi uchun aloqa operatori AT&T zalga ko'chma aloqa minorasini olib keldi. Jobs roziligi bilan ekranga esa haqiqiy holatdan qat'i nazar doim besh chiziq signal ko'rsatish dasturlab qo'yildi. Vogelshteyn keltirgan so'zlarga ko'ra, sabab oddiy edi: radio qulab, qayta ishga tushsa, jamoa buni zaldagilar ko'rishini istamasdi.

Wi-Fi ham beqaror edi. Telefonlarning antennalari simlar bilan sahna ortiga uzaytirildi. AirPort dasturi esa go'yo Yaponiyada ishlayotgandek sozlandi, chunki u yerda ruxsat etilgan chastotalarning bir qismi AQShnikidan farq qiladi va zaldagilar tarmoqqa kira olmasdi. Grinyonning izohi qisqa edi: zalda 5 ming texnika ishqibozi o'tiribdi, ular signalga aralashib qolishi mumkin.

Sahnadagi burilish: 15 daqiqalik mo'jiza

Grinyon va hamkasblari tunni yaqin mehmonxonada o'tkazdi, taqdimot ertalab soat 10 atrofida boshlandi. 9to5Mac qayta hikoyasiga ko'ra, Grinyon o'sha kuni hayajon emas, qo'rquv his qilgan, chunki uning ishi butun dunyo oldida sinovdan o'tayotgan edi. Jobs odatdagi tayyor videolar o'rniga jonli namoyishni talab qilardi, shuning uchun xatoni yashirishning iloji yo'q edi. Har bir bo'lak tugagach, unga javob bergan odam yengil tortar, navbat keyingisiga o'tardi.

Final ham, undan oldingi hamma narsa ham ishladi. Grinyon keyin buni «hammamiz ko'rgan eng yaxshi taqdimot» deb eslagan. Gizmodo esa o'sha 15 daqiqani texnik jihatdan haqiqiy mo'jiza deb atagan.

Plastik ekran oynaga qanday almashgan?

Sahnadagi telefonning ekrani hali plastik edi. Vikipediyadagi xronologiyaga ko'ra, Jobs uni cho'ntagida olib yurib, ekran tirnalganidan norozi bo'lgan. Macworld tushuntirganidek, telefon vaqtining ko'p qismini kalit va tangalar bilan birga cho'ntakda o'tkazadi.

Keyingi voqeani manbalar turlicha aytadi. Loop Insight keltirgan Fast Company maqolasiga ko'ra, Jobs iPhone sotuvga chiqishidan taxminan olti oy oldin Korning (Corning) rahbari Vendell Viks (Wendell Weeks)ga qo'ng'iroq qilgan. The New York Times'ning 2012-yilgi maqolasida, Daring Fireball iqtibos qilganidek, bu sotuvga taxminan bir oy qolganda bo'lgan va Jobs shunday degan: «Menga oyna ekran kerak va u olti haftada mukammal bo'lsin». Qaysi muddat to'g'riligini biz aniq ayta olmaymiz. Aniq narsa boshqa: iyunda sotuvga chiqqan telefonda oyna bor edi.

Korning bu ishga tayyor edi. Kompaniya 1960-yillardayoq kimyoviy mustahkamlangan oyna ustida ishlagan, mahsulot Chemcor nomi bilan sotilgan, 2005-yilda esa tadqiqot qayta boshlangan. Gorilla Glass nomi rasman 2008-yil fevralida paydo bo'lgan.

Million dona va yangi bozor

iPhone 2007-yil 29-iyun kuni soat 18:00 da AQShda sotuvga chiqdi. 10-sentabrda Apple millioninchi telefon sotilganini e'lon qildi: bu 74 kunda bo'ldi. Jobs eslatganidek, iPod bu natijaga deyarli ikki yilda erishgan edi.

O'sha oyna ham butun sohaga tarqaldi. GSMArena yozishicha, 2008-yilda uni iPhone 3G va birinchi Android telefon T-Mobile G1 ommalashtirdi, 2010-yilda esa Korning hisobiga ko'ra taxminan 200 million smartfon shu oynadan foydalangan.

Xulosa

Birinchi iPhone tarixi bir sodda narsani eslatadi: mukammal ko'ringan natija ortida ko'pincha yuzlab urinish, ochiq aytilgan muammolar va o'z vaqtida qilingan qiyin qaror turadi. Jobs telefonning chala ekanini bilgan, lekin jamoasi shu chala holatdan ham eng yaxshi yo'lni topgan. O'sha kungi telefonning bugungi avlodlari bilan smartfonlar katalogimizda tanishishingiz mumkin.